Darowizna przedsiębiorstwa lub udziałów
Najprostsza droga: przekazujesz dziecku jednoosobową działalność (jako przedsiębiorstwo) albo udziały w spółce. Darowizna dla najbliższej rodziny – małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, rodzeństwa, pasierbów, ojczyma i macochy – może być zwolniona z podatku od spadków i darowizn, jeżeli nabycie zostanie zgłoszone na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy (zgłoszenie nie jest potrzebne, gdy darowiznę zawarto w formie aktu notarialnego).
Trzeba jednak pamiętać o skutkach w innych podatkach: w VAT (darowizna przedsiębiorstwa co do zasady jest poza VAT, ale darowizna pojedynczych składników już nie), w PIT przy późniejszej sprzedaży otrzymanych składników oraz o kontynuacji umów, koncesji i zezwoleń.
Zarząd sukcesyjny
Jeżeli prowadzisz jednoosobową działalność, możesz za życia wskazać zarządcę sukcesyjnego. Po Twojej śmierci poprowadzi on firmę do czasu zakończenia spraw spadkowych: nie wygasną umowy o pracę, NIP firmy ani wiele decyzji administracyjnych. To zabezpieczenie na wypadek nieprzewidzianych zdarzeń – nie zastępuje planu sukcesji, ale chroni firmę w okresie przejściowym.
Spółka rodzinna
Przekształcenie działalności w spółkę pozwala przekazywać udziały stopniowo, wprowadzić dzieci do zarządu, a dla siebie zachować kontrolę (np. przez uprzywilejowane udziały) i dochód (np. dywidendę lub najem nieruchomości spółce).
Fundacja rodzinna
Fundacja rodzinna gromadzi majątek rodziny w jednym podmiocie i zarządza nim według zasad ze statutu. Majątek nie dzieli się między spadkobierców, a beneficjenci otrzymują świadczenia. Fundacja jest dobrym rozwiązaniem przy większym majątku i kilku spadkobiercach – szczególnie gdy nie wszyscy będą prowadzić firmę. Wymaga jednak starannego zaprojektowania: fundacja może prowadzić tylko określone rodzaje działalności, a świadczenia dla beneficjentów są opodatkowane według szczególnych zasad.
Jak wybrać
- jedno dziecko, które już prowadzi firmę – zwykle darowizna lub przekształcenie w spółkę,
- kilkoro dzieci, nie wszystkie w firmie – spółka lub fundacja rodzinna,
- duży majątek i nieruchomości – często fundacja rodzinna,
- brak decyzji, kto przejmie firmę – co najmniej zarząd sukcesyjny i testament.
Każdą z tych dróg warto policzyć i zaplanować z wyprzedzeniem. Sukcesja przeprowadzona w pośpiechu jest zwykle droższa i bardziej konfliktowa.
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na dzień publikacji. Nie zastępuje porady podatkowej w indywidualnej sprawie.